Rouwverwerking

Rouwverwerking

Wij willen onze kinderen beschermen tegen pijn en dat is goed en natuurlijk. Helaas is dit niet altijd mogelijk en kunnen kinderen al jong geconfronteerd worden met verlies, afscheid en met rouw. Belangrijk is dat het kind hiermee op de juiste manier om leert gaan en het proces van rouwverwerking op de juiste manier doorloopt.

Als ouder heb je zelf veel verdriet bij verlies van een dierbare. Het kind voelt dat aan, wil je niet belasten en probeert het verdriet op eigen wijze te verwerken. Het kan voor kinderen fijn zijn het verdriet met iemand te delen.

De meeste kinderen lukt het goed om verlies te verwerken. De veerkracht van kinderen is vaak erg groot. Aan de andere kant raakt deze veerkracht op een gegeven moment ook op. Dan stagneert de rouwverwerking en is er een kans dat er zich ernstige emotionele en psychosociale problemen ontwikkelen. In die gevallen is het belangrijk dat de rouwverwerking van het kind op de juiste manier doorgaat.

In mijn praktijk bied ik individuele rouwverwerking. Het gaat om kinderen met normale of tijdelijk verstoorde rouw. In de praktijk zijn veel spelmaterialen en creatieve middelen aanwezig. Kinderen kunnen zich vrij uiten zonder rekening te houden met gevoelens van andere gezinsleden. De praktijk is een neutrale en veilige plek.  Daarnaast geef ik begeleiding door het aanreiken van verschillende (creatieve) oefeningen en middelen.

Ook als ouder kun je ondersteuning krijgen in het begeleiden van je kind en zijn/ haar rouwproces. Soms is het belangrijk om het hele gezin te betrekken, door ervaringen te delen en met elkaar te praten over gedachten en gevoelens. Kinderen willen soms weer naar de toekomst kijken, terwijl een ouder daar nog niet aan toe is. Of de ouder heeft weer een nieuwe relatie waar het kind veel moeite mee heeft. Als neutraal persoon kan ik helpen om de communicatie hierover weer open te maken.

 

Tips bij rouwverwerking

Kinderen rouwen anders dan volwassenen.  In de informatie hieronder richt ik mij op het kind. Als ouder zit je zelf vaak ook in een rouwproces, met alle emoties en vragen die daarbij komen kijken. Uiteraard is hier in mijn praktijk ook ruimte voor. De volgende stappen zijn belangrijk in het ondersteunen van kinderen, voorafgaand aan een overlijden en erna:

  • Kinderen informeren 

Wees open over wat er gebeurt en wat er nog gaat komen. Vertel waarom dingen plaats vinden en wat er van het kind wordt verwacht.  Zorg ervoor dat je woorden gebruikt die passen bij de leeftijd van het kind. Wees eerlijk en laat je niet leiden door je eigen angsten. Jonge kinderen nemen opmerkingen vaak letterlijk. Hierdoor kunnen er misverstanden ontstaan. Zeg bijvoorbeeld niet ‘oma slaapt’ als ze dood in haar kist ligt.

  • Kinderen betrekken

Je kunt kinderen in principe overal bij betrekken. Wellicht hebben ze zelf ideeën over begraven, cremeren. Ze kunnen helpen bij het uitzoeken van de kist, kleding, rouwkaart of het maken van een tekening. Eventueel kun je ze een rol geven in de afscheidsdienst. Als kinderen iets kunnen doen dan vermindert dit een gevoel van machteloosheid

  • Kinderen volgen in hun wensen

Ieder kind is anders. Wordt niet boos als een kind iets niet wil.  Zorg dat je als ouder rustig blijft en vraag door. Soms helpt het om extra informatie te geven. Kijk vooral naar wat wel mogelijk is, stimuleer maar dwing niet.

Baby’s en peuters hebben geen echt besef van de dood. Wel merken ze dat er dingen veranderen bijvoorbeeld in het gedrag van ouders, vaak handelen ouders meer vanuit de automatische piloot. Ze zijn vaak bang om gescheiden te worden van hun ouders. Het helpt vaak om structuur te blijven bieden en  ze veel aan te raken en te knuffelen.

J.W. Worden spreekt van verschillende rouwtaken:

I. besef van het verlies, realiseren wat er gebeurd is
Volwassenen willen kinderen vaak beschermen en vertellen daarom niet altijd de waarheid. Het is belangrijk om kinderen de waarheid te vertellen (op kindniveau). Het helpt uiteindelijk om te aanvaarden dat de overleden er niet meer is. Geef kinderen ook de gelegenheid om over de gebeurtenis te praten.

II. ervaren van de gevoelens van het verlies
Het is belangrijk om gevoelens te herkennen, erkennen en te benoemen. Kinderen mogen pijn voelen. Zorg voor een klimaat waarin je kind zich veilig genoeg voelt om emoties te uiten (verdriet, boosheid, angst). Vaak helpt het kinderen om emoties te uiten door middel van spel of creativiteit.

III. aanpassen aan een omgeving zonder degene/datgene wat je ‘verloren’ bent
Je leeft verder met gemis en met herinneringen. Haal samen met je kind herinneringen op. Vraag wat hij of zij mist aan zijn vader of moeder. Denk ook terug aan de leuke herinneringen. Je kunt samen een schatkistje of herinneringen-boek maken met de mooiste herinneringen.

IV. investeren in nieuwe relaties
Ook na een langere periode blijft het belangrijk om te blijven luisteren, hoe vaak ze het verhaal al verteld hebben. Het blijft belangrijk om de overledenen een plek te geven en zijn/ haar naam te blijven noemen en herinneringen op te halen.  Vaak ontstaat er angst om weer iemand te verliezen.

Rouwtaken lopen door elkaar heen, er is geen vaste volgorde. Wanneer bepaalde rouwtaken niet worden doorlopen dan kan dit zorgen voor belemmering in de verdere groei en ontwikkeling.