boosheid

Boosheid

Is je kind vaak boos of heeft het regelmatig woedeaanvallen? Het is opvallend hoeveel kinderen er boos zijn. Kinderen die vaak boos zijn geven een signaal: er is iets uit balans. Help mij uit te vinden wat het is.

Boosheid is een natuurlijk emotie. Net als vreugde en verdriet hoort het bij het leven. Boosheid geeft je de mogelijkheid om je grenzen af te bakenen en voor jezelf op te komen. Door boos te worden, zend je een boodschap aan de ander: tot hier en niet verder! In veel gezinnen is boosheid niet geaccepteerd als een manier om je ongenoegen kenbaar te maken. Ouders doen hun best de lieve vrede te bewaren en vermijden confrontaties, omdat zij geen ruzie in huis willen. Misschien werd er vroeger thuis veel ruzie gemaakt, of hebben zij als kind ervaren dat zij niet lief werden gevonden als zij lucht gaven aan hun boosheid. Daarmee geven ze onbewust een boodschap door aan hun kind: boosheid is niet goed, je kunt het maar beter niet voelen. Het gevolg is dat het kind zijn gevoelens gaat onderdrukken. De boosheid gaat als het ware ondergronds en kan daar grote schade aanrichten.

Alarmsignalen

Af en toe boos worden is heel gezond. Het lucht op om te zeggen wat je op je hart hebt en daarna kun je er weer een tijdje tegen aan. Wanneer een kind vaak boos is, is er mogelijk meer aan de hand. Om daar achter te komen is het belangrijk te letten op de signalen die het kind afgeeft

wordt het kind boos om niets?
komen de uitbarstingen verschillende malen per dag voor?
loopt de boosheid zo hoog op dat het kind er zelf niet meer uit komt?
blijft het kind lang boos?
reageert het kind zijn boosheid af op anderen?
lopen de overige gezinsleden op hun tenen om uitbarstingen te voorkomen?

Ouders die dagelijks geconfronteerd worden met een boos kind, zullen de boosheid als een probleem gaan zien. Terwijl de boosheid in feite alleen maar het topje van de ijsberg is. Daaronder ligt het echte probleem verstopt. Dit kan verdriet, frustratie of een gevoel van machteloosheid zijn.

Vaak is gedrag in een boze bui  ongewenst: schelden, schoppen, slaan. Je eerste reactie is dan ook vaak: niet doen, houd op! Begrijpelijk dat je zulk gedrag niet kunt tolereren. Maar in feite zeg je: “dat wat jij doet uit pure nood: jezelf beschermen voor nog meer verdriet of pijn….dat mag niet”. Je ziet dan ook vaak dat juist die diepere gevoelens, angst en verdriet, de gevoelens zijn waar een kind nog meer mee worstelt dan met zijn boosheid. Een kind dat zijn boosheid onder controle moet leren krijgen zal dus juist ook moeten leren te zorgen voor die gevoelens als verdriet en angst.

In de praktijk kijk ik samen met je kind waar de boosheid vandaan komt. Wanneer word je kind boos, wat gebeurt er precies en waar heeft je kind op dat moment behoefte aan.  Samen zoeken we naar gedragsalternatieven, het kind leert om de boosheid onder controle te krijgen. Wat is een handige manier van reageren en wat is niet zo handig.  Soms spelen niet-helpende gedachten een rol, het kind leert dan om die gedachten om te zetten naar helpende gedachten. Bijvoorbeeld ‘dit is het niet waard om boos over te worden’.

Samen met de ouders kijken we naar manieren die kunnen helpen om met de boosheid van je kind om te gaan.

Tips bij boosheid

Het is goed om boosheid de ruimte te geven, waarbij je als opvoeder duidelijk mag aangeven wat jou grenzen zijn. Bijvoorbeeld: je mag een ander geen pijn doen. Geef een kind dat boos is de gelegenheid om af te koelen.

Het begint met de boosheid te accepteren, zonder er iets mee te doen. Dit is een van moeilijkste dingen om te leren voor ons, maar zeker ook voor je kind. Kinderen leren dit als wij hen leren dat hun gevoelens OK zijn, maar dat het hun taak is om hun (re) acties te controleren.

Als je kind boos wordt:

Haal diep adem, herinner jezelf eraan dat er geen levensbedreigende situatie is.

Zeg tegen jezelf: driftbuien zijn een natuurlijke manier om stoom af te blazen. Hersenen van kinderen zijn nog niet dermate volgroeid om reacties te controleren. De beste manier om hen dit te leren is met empathie, terwijl ze boos zijn, en ook op andere momenten. Als we ons kind door zijn driftbui hebben geholpen, voelen zij zich dichter bij ons, en vertrouwen ons meer. Vergeet niet dat de boosheid vanuit ons FIGHT FLIGHT FREEZE reactie komt. Een verdediging tegen een aanval. Een verdediging om diepere pijn niet te hoeven voelen. Soms is dat een broer die een auto afpakt, of een moeder die een kritische opmerking over de kleding van haar 14 jarige dochter maakt. Maar vaak is dat  niet het geval.  We zien bedreigingen buiten ons omdat we oude zaken met ons meedragen, als pijn, angst, verdriet. Boosheid is vaak een prima verdediger om niet die pijn te hoeven voelen.

Als je contact maakt, gaat de angel er uit. Praat niet teveel, alleen om duidelijk te maken dat je kind veilig is. ‘je bent zo boos omdat….  wat naar dat je dat zo moeilijk vind.”.

Stel veiligheid voorop, terwijl je de boosheid erkent en in verbinding blijft. : je bent zó boos! Je kan zo boos zijn als je wilt, maar slaan is niet ok, hóe boos je ook bent. Slaan mag niet.”.

Stel grenzen aan acties, niet aan emoties. Hoe empatischer je kan zijn, hoe makkelijker je kind zijn tranen en angsten kan vinden die onder zijn boosheid zitten. ‘Het spijt me dat je dit zo moeilijk vind….je zegt dat ik je nooit heb begrepen…..je moet je vreselijk eenzaam en onbegrepen hebben gevoeld”

Bescherm jezelf: kinderen kunnen ons soms hard duwen en pijn doen. Als je dat kan tolereren en in contact kan blijven, dan dat is ok. Maar als je kind slaat, stap dan opzij en zeg: ” Je kan tegen dit kussen slaan, of tegen me aan duwen. Ik zie hoe boos jij bent. Maar ik laat je me geen pijn doen”

Blijf zo dichtbij mogelijk bij je kind in de buurt.

Je denkt  misschien: wat een overdreven reactie! Kinderen stapelen de hele dag door allerlei kleine frustraties op, en ‘zoeken’naar een moment om die te ventileren. Het is soms best lekker, om ‘jezelf’ weer eens even te voelen.  Alleen je begrijpt dit gedoe over die chips, of blauwe beker, gymbroek, haarband echt even niet meer….Het gaat vaak niet om die chips, of blauwe beker, gymbroek, haarband . Ze hebben gewoon even behoefte om te ontladen.

Pas wanneer het kind gekalmeerd is, kun je met hem praten over de oorzaak van de boosheid. Haak in op de emotie die je bij het kind hebt waargenomen. ‘Wat was jij boos zeg’. Volgens mij was je teleurgesteld dat het allemaal anders liep dan je had gedacht.’ Laat het kind zijn verhaal vertellen en vat het kort samen. Vaak is het voldoende wanneer je begrip toont voor de gevoelens van het kind. Het kind voelt zich gehoord en gezien.